QUY TRÌNH THAY ĐỔI YÊU CẦU KHỞI KIỆN TRONG VỤ ÁN DÂN SỰ

Trong tố tụng dân sự, nguyên đơn có quyền điều chỉnh, bổ sung hoặc rút bớt yêu cầu khởi kiện nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp. Quyền này được pháp luật ghi nhận để đảm bảo quá trình giải quyết vụ án diễn ra linh hoạt, phù hợp với thực tế tranh chấp. Tuy nhiên, việc thực hiện quyền này phải tuân thủ nghiêm ngặt theo từng giai đoạn tố tụng. Mốc thời gian quan trọng là “phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải”. Quyền thay đổi yêu cầu sẽ được chấp nhận hoặc hạn chế tùy thuộc vào việc đương sự thực hiện trước hay sau thời điểm này.

 

Khởi kiện vụ án dân sự

Thay đổi yêu cầu khởi kiện trước phiên họp hòa giải và kiểm tra chứng cứ

Trước khi diễn ra phiên họp kiểm tra chứng cứ và hòa giải, nguyên đơn được phép thay đổi hoặc bổ sung yêu cầu khởi kiện một cách tương đối rộng. Cụ thể:

• Có thể mở rộng phạm vi tranh chấp, ví dụ tăng mức bồi thường hoặc bổ sung thêm nội dung mới.
• Pháp luật và hướng dẫn tại Công văn số 01/2017/GĐ-TANDTC cho phép Tòa án chấp nhận những thay đổi này mà không hạn chế quá nhiều so với đơn khởi kiện ban đầu.

Điều này tạo điều kiện cho nguyên đơn điều chỉnh yêu cầu nhằm phản ánh đúng thực tế tranh chấp và bảo vệ quyền lợi tối đa.

Thay đổi yêu cầu khởi kiện tại và sau phiên họp hòa giải

Khi phiên họp kiểm tra chứng cứ và hòa giải đã diễn ra, khả năng thay đổi yêu cầu khởi kiện bị giới hạn nghiêm ngặt. Tòa án chỉ chấp nhận nếu yêu cầu mới vẫn nằm trong phạm vi khởi kiện ban đầu, không làm phát sinh tranh chấp mới.

Các trường hợp vượt quá phạm vi khởi kiện bao gồm:

• Vượt quá giá trị yêu cầu: Ví dụ: Nguyên đơn ban đầu đòi nợ 500 triệu đồng, nay muốn tăng thêm 100 triệu đồng tiền lãi. Yêu cầu tăng thêm này được coi là vượt phạm vi khởi kiện và sẽ không được chấp nhận.
• Phát sinh quan hệ pháp luật mới: Ví dụ: Ban đầu nguyên đơn khởi kiện tranh chấp đặt cọc mua nhà, sau đó bổ sung tranh chấp hợp đồng vay tài sản. Nội dung này tạo ra quan hệ pháp luật hoàn toàn mới, vượt phạm vi khởi kiện ban đầu, nên Tòa án từ chối.

Hiểu rõ mốc thời gian và giới hạn này giúp nguyên đơn bảo vệ quyền lợi hợp pháp mà không làm kéo dài hoặc phức tạp hóa vụ án.

Quy trình thay đổi yêu cầu khởi kiện [Cập nhật 2025]

Để Tòa án chấp thuận yêu cầu thay đổi, nguyên đơn cần thực hiện đầy đủ các bước sau:

Chuẩn bị đơn và hồ sơ chứng cứ

Đơn thay đổi yêu cầu khởi kiện phải tuân thủ khoản 4 Điều 189 BLTTDS 2015, bao gồm:

• Thông tin người yêu cầu: Họ tên, địa chỉ liên lạc.
• Thông tin vụ án: Tòa án thụ lý, số và ngày thông báo thụ lý.
• Yêu cầu khởi kiện ban đầu: Tóm tắt nội dung đã nộp trước đó.
• Yêu cầu thay đổi, bổ sung: Nêu rõ nội dung mới và lý do điều chỉnh.
• Tài liệu, chứng cứ kèm theo: Để chứng minh cho yêu cầu thay đổi, đặc biệt nếu phát sinh tình tiết hoặc nghĩa vụ chứng minh mới.

Thực hiện nghĩa vụ tạm ứng án phí (nếu có)

Nếu yêu cầu thay đổi làm tăng giá trị tranh chấp hoặc phát sinh yêu cầu mới có giá ngạch, nguyên đơn phải:

• Tòa án xác định mức án phí bổ sung.
• Tòa án gửi thông báo nộp tạm ứng án phí.
• Nguyên đơn nộp tiền và cung cấp biên lai cho Tòa án.

Không nộp tạm ứng án phí đúng hạn có thể dẫn đến việc Tòa án từ chối chấp thuận thay đổi.

Nhận Thông báo thụ lý bổ sung

Sau khi hồ sơ hợp lệ và tạm ứng án phí đã hoàn tất, Tòa án sẽ ban hành thông báo thụ lý bổ sung:

• Ghi nhận nội dung yêu cầu đã thay đổi/bổ sung.
• Cập nhật phạm vi xét xử của vụ án, thông báo cho các đương sự khác để họ chuẩn bị đối đáp.

Lưu ý: Nếu thay đổi yêu cầu làm thay đổi nội dung chính của vụ án, Tòa án sẽ tính lại thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm, đảm bảo đủ thời gian thu thập chứng cứ và tổ chức hòa giải.

Giới hạn thay đổi yêu cầu ở giai đoạn phúc thẩm

Theo Điều 270 BLTTDS 2015:

• Phúc thẩm chỉ xem xét những nội dung đã được kháng cáo/kháng nghị, không giải quyết yêu cầu mới.
• Nguyên đơn không được bổ sung yêu cầu mới tại giai đoạn này.
• Mục đích: bảo đảm ổn định bản án sơ thẩm, tránh kéo dài vụ án và tập trung giải quyết kháng cáo/kháng nghị.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cũng không thể thay đổi yêu cầu độc lập trong phúc thẩm.

Thay đổi nội dung khởi kiện

Vai trò của luật sư trong thay đổi yêu cầu khởi kiện

Sự tham gia của luật sư giúp đương sự:

• Tư vấn pháp luật và phương án tố tụng phù hợp.
• Hướng dẫn thu thập tài liệu, chứng cứ.
• Soạn thảo đơn và các văn bản pháp lý.
• Tư vấn về khả năng thay đổi yêu cầu khởi kiện.
• Đại diện hoặc bảo vệ quyền lợi trong quá trình giải quyết vụ án.

Câu hỏi thường gặp

Bị đơn hoặc người liên quan có được thay đổi yêu cầu không?

Có, họ có quyền thay đổi, bổ sung, rút yêu cầu phản tố hoặc yêu cầu độc lập.

Có thể thay đổi yêu cầu tại phiên tòa sơ thẩm không?

Có, nhưng bị giới hạn. Sau phiên họp kiểm tra chứng cứ và hòa giải, yêu cầu chỉ được chấp nhận nếu không vượt phạm vi khởi kiện ban đầu.

Nếu Tòa án từ chối, có thể nộp đơn mới không?

Có, nguyên đơn có thể khởi kiện riêng phần yêu cầu mới.

Thời hiệu khởi kiện có ảnh hưởng không?

Có, nếu yêu cầu mới đã hết thời hiệu, Tòa án không giải quyết.

Thông báo thay đổi cho các đương sự khác có cần không?

Có, Tòa án phải thông báo để đảm bảo quyền lợi cho tất cả các bên.

Luật sư tư vấn quy trình khởi kiện vụ án dân sự

Thay đổi yêu cầu khởi kiện là một thủ tục phức tạp, chịu giới hạn chặt chẽ theo thời gian tố tụng. Nguyên đơn phải nộp đơn đúng quy định, kèm chứng cứ đầy đủ, thực hiện nghĩa vụ tạm ứng án phí và theo dõi thông báo từ Tòa án. Thực hiện đúng quy trình giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp một cách hiệu quả. Chuyên tư vấn pháp luật cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.

Nguồn: Thủ tục thay đổi yêu cầu khởi kiện vụ án dân sự như thế nào?

>>> Xem thêm:

• Thay đổi, bổ sung yêu cầu của đương sự tại Tòa án phúc thẩm
• Phương án giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán chứng khoán hiệu quả