KHỞI KIỆN YÊU CẦU BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO CƯỠNG CHẾ THU HỒI ĐẤT TRÁI PHÁP LUẬT

Việc khởi kiện yêu cầu bồi thường trong trường hợp cưỡng chế thu hồi đất không đúng quy định pháp luật là một thủ tục pháp lý phức tạp, đòi hỏi người sử dụng đất phải hiểu rõ các quy định của pháp luật đất đai và tố tụng hành chính. Người khởi kiện cần phân biệt chính xác giữa quyết định hành chính và hành vi hành chính, từ đó xác định đúng đối tượng khởi kiện, yêu cầu tòa án giải quyết phù hợp. Đồng thời, quá trình đối thoại với cơ quan có thẩm quyền và việc chuẩn bị hồ sơ, chứng cứ đầy đủ là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến kết quả vụ án. Bài viết dưới đây làm rõ toàn bộ quy trình khởi kiện, từ thời hiệu, thẩm quyền giải quyết cho đến các bước tố tụng cụ thể.

 

Khởi kiện đòi bồi thường khi bị cưỡng chế thu hồi đất

Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường do cưỡng chế thu hồi đất trái luật

Thời hiệu khởi kiện là căn cứ pháp lý quan trọng nhằm xác định quyền khởi kiện của người sử dụng đất. Việc nắm chắc quy định về thời hiệu giúp người bị cưỡng chế bảo vệ kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Căn cứ Khoản 2 Điều 116 Luật Tố tụng hành chính năm 2015, thời hiệu khởi kiện đối với yêu cầu bồi thường phát sinh từ quyết định hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm quyền là 01 năm.

Cách xác định thời điểm bắt đầu tính thời hiệu

Tùy từng trường hợp cụ thể, thời điểm tính thời hiệu được xác định như sau:

• Trường hợp có quyết định cưỡng chế: Thời hiệu được tính từ ngày người sử dụng đất nhận được quyết định cưỡng chế hoặc từ ngày quyết định được công khai hợp pháp.
• Trường hợp không ban hành quyết định cưỡng chế: Nếu cơ quan nhà nước thực hiện cưỡng chế trên thực tế mà không có quyết định bằng văn bản, thời hiệu sẽ được tính từ thời điểm hành vi cưỡng chế đầu tiên xảy ra.

Pháp luật cho phép xem xét gia hạn thời hiệu nếu người khởi kiện chứng minh được lý do chính đáng, chẳng hạn:

• Do sự kiện bất khả kháng;
• Do trở ngại khách quan làm cản trở việc thực hiện quyền khởi kiện.

Tòa án sẽ đánh giá từng trường hợp cụ thể để quyết định việc chấp nhận hay không gia hạn thời hiệu.

Xác định đúng yêu cầu khởi kiện khi bị cưỡng chế thu hồi đất trái pháp luật

Theo Khoản 7 Điều 87 Luật Đất đai 2024, trong trường hợp người có đất bị thu hồi không bàn giao đất theo yêu cầu, quy trình cưỡng chế được thực hiện theo các bước sau:

• UBND cấp xã phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp và đơn vị thực hiện bồi thường tiến hành vận động, thuyết phục người sử dụng đất;
• Thời gian vận động là 10 ngày, phải lập thành văn bản;
• Hết thời hạn trên mà người có đất vẫn không chấp hành, Chủ tịch UBND cấp xã sẽ ban hành quyết định cưỡng chế và tổ chức thực hiện theo quy định (theo cơ cấu mới tại Nghị định 151/2025/NĐ-CP).

Khi thực hiện khởi kiện, người dân cần xác định rõ nội dung yêu cầu:

• Khởi kiện quyết định cưỡng chế thu hồi đất nếu quyết định được ban hành trái thẩm quyền, sai thời hạn hoặc vi phạm quy định pháp luật;
• Khởi kiện hành vi cưỡng chế nếu quá trình tổ chức cưỡng chế không đúng trình tự, thủ tục quy định tại Khoản 4 Điều 89 Luật Đất đai 2024;
• Trong một số trường hợp, người khởi kiện có thể yêu cầu tòa án xem xét đồng thời cả quyết định và hành vi cưỡng chế.

Hệ quả pháp lý tương ứng với từng yêu cầu

• Nếu quyết định cưỡng chế trái luật: Có thể yêu cầu hủy quyết định và bồi thường thiệt hại;
• Nếu quyết định hợp pháp nhưng cách thức thực hiện cưỡng chế sai: Có thể yêu cầu tòa án tuyên hành vi cưỡng chế là trái pháp luật.

Việc xác định đúng yêu cầu giúp tòa án làm rõ bản chất tranh chấp và giải quyết vụ việc hiệu quả. Người dân nên tham vấn luật sư chuyên môn để tránh sai sót ngay từ đầu.

Tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ kiện

Từ ngày 01/7/2025, theo điểm d khoản 2 Điều 5 Nghị định 151/2025/NĐ-CP, Chủ tịch UBND cấp xã là người có thẩm quyền ban hành quyết định cưỡng chế thu hồi đất. Do đó, căn cứ khoản 1 Điều 31 và khoản 1 Điều 31a Luật Tố tụng hành chính 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), Tòa Hành chính thuộc Tòa án nhân dân khu vực là cơ quan có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm các khiếu kiện liên quan đến quyết định cưỡng chế thu hồi đất.

Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện yêu cầu bồi thường

Đơn khởi kiện

Đơn khởi kiện phải được lập theo Mẫu số 01-HC ban hành kèm Nghị quyết 02/2017/NQ-HĐTP và đáp ứng nội dung theo Điều 118 Luật Tố tụng hành chính 2015.

Nội dung cơ bản bao gồm:

• Ngày, tháng, năm làm đơn;
• Tên tòa án có thẩm quyền;
• Thông tin người khởi kiện, người bị kiện và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan;
• Quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính bị khởi kiện;
• Nội dung giải quyết khiếu nại (nếu có);
• Yêu cầu cụ thể đề nghị tòa án giải quyết;
• Cam kết không đồng thời khiếu nại hành chính.

Tài liệu, chứng cứ kèm theo

Hồ sơ bắt buộc:

• Đơn khởi kiện;
• Quyết định cưỡng chế thu hồi đất (bản sao chứng thực);
• Quyết định thu hồi đất;
• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ hợp pháp khác;
• CCCD/Hộ chiếu của người khởi kiện;
• Giấy ủy quyền (nếu có).

Chứng cứ bổ sung (nếu có):

• Quyết định giao đất, cho thuê đất;
• Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất;
• Biên bản cưỡng chế;
• Thông báo thu hồi đất;
• Quyết định phê duyệt dự án;
• Hồ sơ định giá đất, tài sản;
• Chứng cứ chứng minh thiệt hại;
• Văn bản trao đổi với cơ quan nhà nước.

Hồ sơ cần lập đủ số lượng theo quy định và các bản sao phải được chứng thực hợp lệ.

 

Hồ sơ cần chuẩn bị

Trình tự thụ lý vụ án hành chính

Hình thức nộp đơn: Người khởi kiện có thể nộp hồ sơ trực tiếp, gửi qua bưu điện hoặc nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia.

Các bước thụ lý

Bước 1: Tiếp nhận và xem xét đơn

Trong 03 ngày làm việc, Chánh án phân công Thẩm phán. Trong 03 ngày tiếp theo, Thẩm phán sẽ:

• Yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn;
• Thụ lý vụ án;
• Chuyển đơn đến tòa án có thẩm quyền;
• Hoặc trả lại đơn theo quy định.

Bước 2: Nộp tạm ứng án phí

Người khởi kiện có 10 ngày để nộp tiền tạm ứng án phí, trừ trường hợp được miễn.

Bước 3: Thông báo thụ lý

Trong 03 ngày làm việc kể từ ngày thụ lý, tòa án gửi thông báo cho các bên liên quan và Viện kiểm sát.

Bước 4: Chuẩn bị xét xử và đối thoại

Thời hạn chuẩn bị xét xử là 04 tháng, có thể gia hạn thêm 02 tháng nếu vụ án phức tạp.

Quá trình giải quyết vụ án tại tòa án

Đối thoại giữa các bên

Theo Khoản 4 Điều 138 Luật Tố tụng hành chính 2015, Thẩm phán tổ chức đối thoại để các bên làm rõ yêu cầu, căn cứ pháp lý và tìm kiếm khả năng thỏa thuận.

Nếu không đạt được sự thống nhất, Tòa án sẽ:

• Đưa vụ án ra xét xử;
• Tạm đình chỉ;
• Hoặc đình chỉ giải quyết vụ án theo quy định.

Xác minh và thu thập chứng cứ

Tòa án có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức cung cấp tài liệu liên quan đến:

• Thẩm quyền ban hành quyết định;
• Trình tự, thủ tục cưỡng chế;
• Điều kiện và nguyên tắc cưỡng chế;
• Thời gian, phương thức thực hiện cưỡng chế.

Các nguyên tắc và điều kiện cưỡng chế sẽ được xem xét toàn diện để đánh giá tính hợp pháp của quyết định và hành vi cưỡng chế.

Quyền kháng cáo bản án sơ thẩm

Nếu không đồng ý với bản án sơ thẩm, người khởi kiện có quyền kháng cáo:

• Thời hạn kháng cáo: 15 ngày kể từ ngày tuyên án hoặc nhận được bản án;
• Thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm: 60 ngày, có thể gia hạn thêm 30 ngày trong trường hợp đặc biệt;
• Phiên tòa phúc thẩm phải được mở trong thời hạn luật định.

Dịch vụ luật sư hỗ trợ khởi kiện cưỡng chế thu hồi đất trái luật

Luật sư đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất. Chuyên tư vấn pháp luật cung cấp dịch vụ pháp lý chuyên sâu, bao gồm:

• Phân tích hồ sơ, xác định vi phạm pháp luật;
• Xây dựng phương án tố tụng tối ưu;
• Soạn thảo và hoàn thiện hồ sơ khởi kiện;
• Đại diện tham gia đối thoại, xét xử sơ thẩm và phúc thẩm;
• Hỗ trợ đàm phán và tìm kiếm giải pháp có lợi nhất cho khách hàng.

Luật sư tư vấn thủ tục khởi kiện

Khởi kiện yêu cầu bồi thường khi bị cưỡng chế thu hồi đất trái pháp luật là quá trình đòi hỏi sự hiểu biết đầy đủ về pháp luật đất đai và tố tụng hành chính. Việc xác định đúng thời hiệu, đúng thẩm quyền, đúng đối tượng và yêu cầu khởi kiện có ý nghĩa quyết định đến kết quả vụ án. Chuyên tư vấn pháp luật cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.

Nguồn: Kiện đòi bồi thường khi cưỡng chế thu hồi đất trái luật

>>> Xem thêm:

• Thời hiệu khởi kiện quyết định bồi thường hỗ trợ tái định cư
• Tư vấn toàn diện về giải quyết tranh chấp mua bán đất hộ gia đình