Truy thu tiền cấp dưỡng nuôi con là một trong những quyền dân sự quan trọng của người trực tiếp nuôi dưỡng con khi bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ trách nhiệm cấp dưỡng theo bản án, quyết định của Tòa án hoặc theo quy định của pháp luật. Việc yêu cầu truy thu khoản tiền này không chỉ nhằm bảo đảm quyền lợi vật chất cho người trực tiếp nuôi con mà quan trọng hơn là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ cơ sở pháp lý, trình tự – thủ tục và các biện pháp pháp lý liên quan đến việc truy thu tiền cấp dưỡng nuôi con theo quy định mới nhất.
 |
| Yêu cầu truy thu tiền cấp dưỡng nuôi con được không? |
Quyền yêu cầu truy thu tiền cấp dưỡng nuôi con
Yêu cầu truy thu tiền cấp dưỡng nuôi con là quyền hợp pháp của người trực tiếp nuôi con trong trường hợp người còn lại không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ cấp dưỡng. Quyền này được pháp luật ghi nhận nhằm bảo đảm việc nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ em không bị gián đoạn do sự thiếu trách nhiệm của cha hoặc mẹ.
Theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, cha, mẹ không trực tiếp nuôi con vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. Nghĩa vụ này mang tính bắt buộc, không phụ thuộc vào việc các bên có yêu cầu hay không, cũng không bị loại trừ bởi mâu thuẫn hôn nhân giữa cha mẹ.
Pháp luật Việt Nam đặt lợi ích của trẻ em lên hàng đầu, do đó cho phép người trực tiếp nuôi con khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc bên có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định, kể cả đối với các khoản cấp dưỡng chưa thực hiện trong thời gian trước đó.
Ngoài các quy định trong Luật Hôn nhân và Gia đình, Án lệ số 62/2023/AL của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao cũng khẳng định nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên phát sinh kể từ thời điểm xác định quan hệ cha – con, không phụ thuộc vào thời điểm phát sinh yêu cầu tại Tòa án. Đây là căn cứ quan trọng trong việc yêu cầu cấp dưỡng hồi tố.
Trình tự, thủ tục truy thu tiền cấp dưỡng nuôi con
Việc truy thu tiền cấp dưỡng được thực hiện theo thủ tục tố tụng dân sự hoặc thủ tục thi hành án dân sự, tùy thuộc vào việc đã có hay chưa bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án.
Trường hợp chưa có bản án hoặc quyết định của Tòa án
Khi chưa có bản án, quyết định xác định nghĩa vụ cấp dưỡng, người trực tiếp nuôi con cần nộp đơn khởi kiện đến Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu giải quyết tranh chấp về cấp dưỡng.
Tranh chấp về cấp dưỡng nuôi con thuộc nhóm tranh chấp hôn nhân và gia đình, thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự.
Từ ngày 01/7/2025, theo chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy Tòa án, Tòa án nhân dân cấp huyện không còn tồn tại. Các tranh chấp này sẽ do Tòa án nhân dân khu vực thụ lý, giải quyết. Việc xác định Tòa án cụ thể căn cứ vào nơi cư trú hoặc nơi làm việc của bị đơn theo quy định hiện hành.
Hồ sơ khởi kiện yêu cầu truy thu tiền cấp dưỡng nuôi con bao gồm:
Đơn khởi kiện vụ án dân sự theo mẫu 23-DS ban hành kèm Nghị quyết số 01/2017/NQ-HĐTP đảm bảo đầy đủ nội dung theo Bộ luật Tố tụng Dân sự;
Bản án hoặc quyết định ly hôn (nếu có);
Giấy tờ tùy thân của các bên;
Giấy khai sinh của con;
Tài liệu chứng minh thu nhập, khả năng tài chính của các bên;
Các tài liệu, chứng cứ khác có liên quan.
Hồ sơ nộp kèm theo đơn khởi kiện là bản sao hợp lệ; trường hợp không thể sao y thì nộp bản chụp và nêu rõ lý do trong đơn.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Tòa án sẽ xem xét đơn khởi kiện, yêu cầu người khởi kiện nộp tiền tạm ứng án phí và ra quyết định thụ lý vụ án theo trình tự luật định.
Thời hạn giải quyết vụ án được thực hiện theo các giai đoạn sơ thẩm và phúc thẩm, tùy thuộc vào tính chất, mức độ phức tạp của vụ việc và có thể được gia hạn theo quy định pháp luật.
Nếu giấy khai sinh của con chưa thể hiện tên cha hoặc mẹ là người bị yêu cầu cấp dưỡng, người trực tiếp nuôi con phải đồng thời yêu cầu Tòa án xác định quan hệ cha – mẹ – con.
Việc xác định quan hệ huyết thống là điều kiện bắt buộc để làm phát sinh nghĩa vụ cấp dưỡng. Sau khi được Tòa án công nhận, người có nghĩa vụ phải thực hiện cấp dưỡng kể từ thời điểm con được sinh ra, kể cả phần cấp dưỡng chưa thực hiện trước đó.
Trường hợp đã có bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật
Khi đã có bản án hoặc quyết định buộc cấp dưỡng nhưng người có nghĩa vụ không chấp hành, người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành.
Thời hiệu yêu cầu thi hành án
Thời hiệu yêu cầu thi hành án là 05 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật. Đối với nghĩa vụ cấp dưỡng định kỳ, thời hiệu được tính riêng cho từng kỳ nghĩa vụ.
Hồ sơ yêu cầu thi hành án
Hồ sơ yêu cầu thi hành án bao gồm:
Đơn yêu cầu thi hành án theo mẫu;
Bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật;
Thông tin về tài sản, thu nhập của người phải thi hành án (nếu có);
Giấy tờ ủy quyền hợp pháp (nếu ủy quyền);
Các tài liệu liên quan khác.
Trong trường hợp người phải thi hành án không tự nguyện chấp hành, Chấp hành viên sẽ tiến hành xác minh điều kiện thi hành án. Nếu có điều kiện nhưng vẫn cố tình không thực hiện, cơ quan thi hành án sẽ áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo luật định như:
Khấu trừ tiền lương, thu nhập;
Phong tỏa tài khoản ngân hàng;
Kê biên, xử lý tài sản;
Hạn chế xuất cảnh theo quy định pháp luật.
Các biện pháp cưỡng chế được thực hiện công khai, minh bạch và đúng trình tự, thủ tục nhằm bảo đảm hiệu quả thi hành án và quyền lợi của trẻ em.
Trường hợp chưa có tài sản để thi hành án
Nếu người phải thi hành án chưa có tài sản hoặc chưa có điều kiện thi hành, cơ quan thi hành án sẽ lưu hồ sơ và định kỳ xác minh lại theo quy định. Khi phát hiện có tài sản mới, việc thi hành án sẽ được tiếp tục.
Người được thi hành án cũng có quyền chủ động cung cấp thông tin về tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ để hỗ trợ quá trình thi hành án.
 |
| Trình tự giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền |
Xử lý hành vi trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng
Hành vi trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.
Người trực tiếp nuôi con có quyền làm đơn tố cáo, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý đối với người cố tình không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định của pháp luật.
Dịch vụ luật sư hỗ trợ truy thu tiền cấp dưỡng
Chuyên tư vấn pháp luật cung cấp dịch vụ pháp lý toàn diện trong lĩnh vực cấp dưỡng nuôi con, bao gồm:
Tư vấn quy định pháp luật về nghĩa vụ cấp dưỡng;
Soạn thảo đơn khởi kiện, đơn yêu cầu thi hành án;
Đại diện làm việc với Tòa án và cơ quan thi hành án;
Hỗ trợ xác minh điều kiện thi hành án;
Thực hiện thủ tục xác định cha, mẹ cho con;
Soạn thảo đơn tố cáo, kiến nghị xử lý hành vi trốn tránh nghĩa vụ;
Theo dõi và giám sát tiến trình giải quyết vụ việc.
 |
| Luật sư giải quyết tranh chấp truy đòi tiền cấp dưỡng |
Tùy từng trường hợp cụ thể, người trực tiếp nuôi con có thể lựa chọn thủ tục tố tụng hoặc thi hành án phù hợp để bảo vệ quyền lợi chính đáng của con mình. Chuyên tư vấn pháp luật cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900 6363 87 để được tư vấn miễn phí.
Nhận xét
Đăng nhận xét