QUYỀN THỪA KẾ VÀ NHÀ THUÊ TRẢ TIỀN HÀNG NĂM THUỘC SỞ HỮU NHÀ NƯỚC

Một vấn đề pháp lý thường gây băn khoăn là nhà được Nhà nước cho thuê trả tiền hàng năm có được xem là di sản thừa kế khi người thuê qua đời hay không. Theo quy định tại Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015, di sản chỉ bao gồm những tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người đã mất. Trong khi đó, nhà thuê thuộc sở hữu Nhà nước chỉ cấp quyền sử dụng cho người thuê, không chuyển quyền sở hữu. Bài viết này sẽ phân tích các quy định của Luật Nhà ở 2023 và các văn bản hướng dẫn để làm rõ quyền thừa kế liên quan đến nhà thuê, cũng như những giá trị gắn liền với căn nhà có thể trở thành di sản.

 

Nhà thuê có phải là di sản không?

Nhà thuê trả tiền hàng năm không phải là di sản

Theo nguyên tắc cơ bản của luật thừa kế, di sản chỉ gồm tài sản mà người mất sở hữu, bao gồm cả phần tài sản riêng và phần sở hữu của họ trong tài sản chung. Đây là quy định rõ ràng tại Điều 612 BLDS 2015. Do đó, việc xác định quyền sở hữu đối với nhà thuê là yếu tố quyết định để xem căn nhà có phải di sản hay không.

Luật Nhà ở 2023 xác định nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước là tài sản công. Khi Nhà nước cho thuê, bản chất của hợp đồng là chuyển giao quyền sử dụng, không phải quyền sở hữu. Người thuê phải trả tiền hàng năm nhưng quyền sở hữu vẫn thuộc Nhà nước. Như vậy, khi người thuê mất, căn nhà vẫn là tài sản của Nhà nước và không thể được coi là di sản thừa kế.

Tài sản gắn liền với nhà thuê có thể là di sản

Mặc dù căn nhà không phải di sản, nhưng những giá trị tài sản do người thuê tạo lập trong quá trình sử dụng hợp pháp có thể được thừa kế. Bao gồm:

Các tài sản bổ sung không nằm trong hợp đồng thuê

Trong quá trình thuê, người thuê có thể đầu tư cá nhân để cải tạo hoặc lắp đặt các hạng mục bổ sung hợp pháp, như:

• Trang thiết bị, vật dụng: tủ bếp, máy lạnh, mái che, cửa sắt…
• Công trình nhỏ: lắp bình nóng lạnh, hệ thống lọc nước, xây thêm bếp…

Điều kiện để những tài sản này được coi là di sản là chúng phải được tạo lập hợp pháp, không trái quy định về quản lý nhà ở công. Việc chứng minh quyền sở hữu đòi hỏi các hóa đơn, chứng từ mua sắm, biên bản nghiệm thu công trình, hoặc tài liệu pháp lý liên quan.

Giá trị các khoản đầu tư hợp pháp

Theo khoản 2 Điều 479 BLDS 2015, các khoản đầu tư hợp pháp để nâng cấp, cải thiện căn nhà cũng được xem là di sản nếu:

• Hợp pháp: Có sự đồng ý của cơ quan quản lý Nhà nước hoặc Nhà nước (bên cho thuê).
• Tăng giá trị nhà: Khoản đầu tư làm tăng giá trị sử dụng hoặc giá trị thị trường của căn nhà, cần được định giá.
• Chưa được hoàn trả: Các khoản đầu tư này chưa được Nhà nước hoàn trả cho người thuê.

Người thừa kế cần cung cấp đầy đủ hồ sơ như hóa đơn, giấy phép sửa chữa, biên bản nghiệm thu hoặc kết quả định giá tài sản để chứng minh giá trị di sản.

Quyền lợi thực tế của người thừa kế đối với việc thuê nhà

Quyền ưu tiên thuê tiếp cho người thừa kế

Người thân của người thuê nhà thuộc sở hữu Nhà nước có thể được ưu tiên ký hợp đồng thuê tiếp, nhưng không được sở hữu căn nhà. Điều kiện bao gồm:

• Là thành viên gia đình hợp pháp của người thuê đã mất: vợ, chồng, cha mẹ, con hợp pháp hoặc con nuôi.
• Đang sinh sống thực tế tại căn nhà khi người thuê qua đời.
• Đáp ứng các yêu cầu thuê nhà theo Luật Nhà ở 2023:
• Chưa có nhà ở thuộc sở hữu mình hoặc diện tích bình quân thấp hơn mức quy định.
• Hoàn cảnh khó khăn về nhà ở.
• Tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ thuê nhà cũ.

Người thừa kế tiếp tục thực hiện nghĩa vụ trả tiền thuê hàng năm và tuân thủ hợp đồng thuê mới, đảm bảo quyền sử dụng ổn định và hợp pháp.

Dịch vụ luật sư tư vấn về nhà thuê và di sản

Trong trường hợp phức tạp liên quan đến di sản hoặc nhà thuê, luật sư chuyên môn có thể hỗ trợ:

• Giải thích các quy định pháp luật về thuê nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước.
• Xác định phần di sản thừa kế và hướng dẫn chứng minh.
• Soạn thảo đơn từ, hồ sơ pháp lý.
• Hỗ trợ thủ tục tiếp tục thuê nhà.
• Tư vấn giải quyết tranh chấp thừa kế nhà thuê nếu có.

Luật sư tư vấn về hợp đồng thuê nhà

Nhà được Nhà nước cho thuê trả tiền hàng năm không được xem là di sản vì quyền sở hữu vẫn thuộc Nhà nước. Tuy nhiên, các tài sản riêng gắn liền với nhà hoặc giá trị hợp pháp từ việc cải tạo, sửa chữa có thể trở thành di sản. Người thừa kế có thể được ưu tiên tiếp tục thuê căn nhà nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo luật. Chuyên tư vấn pháp luật cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.

Nguồn: Nhà được nhà nước cho thuê trả tiền hàng năm có được coi là di sản?

>>> Xem thêm:

• Giải quyết tranh chấp thừa kế nhà đang thuê của nhà nước
• Tư vấn quy trình khởi kiện quyết định bồi thường thu hồi đất