Việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự năm 2015 với nội dung thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đang trở thành chủ đề được quan tâm đặc biệt trong giới chuyên môn và dư luận xã hội. Dự thảo luật không chỉ thể hiện xu hướng nhân đạo hóa chính sách hình sự mà còn phản ánh định hướng cải cách tư pháp phù hợp với chuẩn mực quốc tế. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các tội danh được đề xuất loại bỏ án tử hình, lộ trình thông qua dự thảo và những tác động pháp lý đáng chú ý.
 |
Danh sách các tội danh được đề xuất bỏ hoàn toàn án tử hình
Theo dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2015 (dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/7/2025), Nhà nước định hướng loại bỏ hoàn toàn hình phạt tử hình đối với 05 tội danh cụ thể. Việc điều chỉnh này cho thấy chính sách hình sự đang chuyển dịch theo hướng đề cao giá trị nhân đạo, đồng thời vẫn bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.
Cụ thể, các tội danh không còn áp dụng hình phạt tử hình bao gồm:
Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 109): Mặc dù thuộc nhóm tội xâm phạm an ninh quốc gia, song trong thực tiễn xét xử hiện nay, việc áp dụng án tử hình đối với tội danh này không còn phổ biến. Các biện pháp xử lý khác được đánh giá phù hợp hơn trong bối cảnh hiện tại.
Tội phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật của Nhà nước (Điều 114): Đây là hành vi nguy hiểm cho xã hội, tuy nhiên việc duy trì mức án cao nhất là tử hình không còn phù hợp với chính sách hình sự hiện hành.
Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (Điều 194): Dù có thể gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng, nhưng hệ thống chế tài hiện nay đã có nhiều biện pháp nghiêm khắc khác thay thế hiệu quả hình phạt tử hình.
Tội vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250): Trong bối cảnh quốc tế, nhiều quốc gia đã loại bỏ án tử hình đối với các hành vi ma túy không kèm tình tiết đặc biệt nghiêm trọng. Việt Nam cũng đang tiếp cận theo xu hướng này.
Tội phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược (Điều 421): Đây là tội danh hiếm khi xảy ra trong điều kiện thực tiễn hiện nay, do đó việc duy trì hình phạt tử hình được cho là không còn cần thiết.
Việc loại bỏ án tử hình đối với các tội danh nêu trên là bước tiến quan trọng trong việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt nghiêm khắc nhất của pháp luật hình sự.
Các tội danh chuyển từ tử hình sang tù chung thân không xét giảm án
Bên cạnh việc bỏ hoàn toàn án tử hình, dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi còn đề xuất thay thế hình phạt tử hình bằng tù chung thân không xét giảm án đối với 03 tội danh khác. Đây được xem là giải pháp dung hòa giữa yêu cầu nhân đạo và tính răn đe.
Các tội danh này gồm:
Tội gián điệp (Điều 110): Là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm trực tiếp đến an ninh quốc gia. Việc áp dụng tù chung thân không giảm án vẫn bảo đảm mức độ trừng phạt nghiêm khắc cần thiết.
Tội tham ô tài sản (Điều 353): Hành vi chiếm đoạt tài sản Nhà nước với giá trị lớn gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngân sách. Việc thay thế án tử hình bằng tù chung thân thể hiện cách tiếp cận mới trong phòng, chống tham nhũng.
Tội nhận hối lộ (Điều 354): Là một trong những tội danh trọng tâm trong đấu tranh chống tham nhũng. Hình phạt tù chung thân không giảm án tiếp tục thể hiện quyết tâm xử lý nghiêm các hành vi suy thoái trong bộ máy công quyền.
Như vậy, nếu dự thảo được thông qua, tổng cộng 08/18 tội danh có khung hình phạt tử hình hiện nay sẽ được loại bỏ hoặc thay thế, tương đương gần 45% số tội danh có mức án cao nhất.
Quy trình xem xét và thông qua dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi
Dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự được xây dựng và hoàn thiện qua nhiều bước theo đúng trình tự lập pháp. Bộ Công an chủ trì soạn thảo trên cơ sở tiếp thu ý kiến từ các bộ, ngành và chuyên gia pháp lý.
Dự thảo đã được trình Quốc hội để thảo luận, đánh giá tác động của việc miễn án tử hình đối với công tác phòng, chống tội phạm. Các nội dung sửa đổi được xem xét kỹ lưỡng nhằm bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật và hài hòa giữa tính nhân đạo với yêu cầu răn đe.
Tại phiên họp thứ 46 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội chiều ngày 10/6/2025, đa số ý kiến thống nhất bỏ hình phạt tử hình đối với 08 tội danh, đồng thời xem xét bổ sung tội sử dụng trái phép chất ma túy vào Bộ luật Hình sự.
 |
Lộ trình xem xét thông qua dự thảo
Quan điểm của Quốc hội và các cơ quan tư pháp trung ương
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, trong quá trình thảo luận, đã xuất hiện hai luồng quan điểm chính:
Quan điểm thứ nhất: Đồng tình với việc bỏ án tử hình đối với toàn bộ 08 tội danh như đề xuất của Chính phủ.
Quan điểm thứ hai: Chỉ nhất trí bỏ án tử hình đối với 04 tội danh, đồng thời đề nghị giữ hình phạt tử hình đối với các tội: sản xuất, buôn bán thuốc giả; vận chuyển trái phép chất ma túy; tham ô tài sản; nhận hối lộ nhằm bảo đảm tính răn đe.
Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cũng đề nghị tiếp tục duy trì án tử hình đối với một số tội danh liên quan đến ma túy và tham nhũng. Ngoài ra, có ý kiến đề xuất bổ sung cơ chế khoan hồng đối với người phạm tội tham ô, nhận hối lộ nếu chủ động khắc phục phần lớn hậu quả và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng.
Đối với việc hình sự hóa hành vi sử dụng trái phép chất ma túy, các ý kiến vẫn còn nhiều chiều, từ phản đối đến tán thành, do lo ngại về áp lực lên hệ thống giam giữ và chính sách cai nghiện.
Tác động tích cực đối với bị can, bị cáo trong các vụ án hình sự
Đề xuất miễn án tử hình mở ra nhiều cơ hội pháp lý cho các bị can, bị cáo đang trong quá trình điều tra, truy tố hoặc xét xử. Nguyên tắc áp dụng quy định có lợi cho người phạm tội có thể được vận dụng nếu luật mới được thông qua.
Đặc biệt, các vụ án về vận chuyển trái phép chất ma túy đang chờ xét xử hoặc phúc thẩm sẽ có cơ sở pháp lý mới để xem xét lại mức hình phạt. Đối với các tội danh tham nhũng, dù vẫn đối mặt với hình phạt rất nghiêm khắc, nhưng việc loại bỏ nguy cơ tử hình mang ý nghĩa nhân đạo sâu sắc.
Gia đình của các bị can, bị cáo cũng đặt nhiều kỳ vọng vào dự thảo luật. Tuy nhiên, các luật sư khuyến nghị cần theo dõi sát tiến trình lập pháp và chuẩn bị các phương án pháp lý phù hợp.
Dịch vụ luật sư bào chữa hình sự tại Chuyên tư vấn pháp luật
Chuyên tư vấn pháp luật cung cấp dịch vụ pháp lý toàn diện cho các vụ án liên quan đến những tội danh được đề xuất miễn án tử hình, bao gồm:
Tư vấn, phân tích khả năng áp dụng quy định pháp luật mới có lợi;
Tham gia bào chữa tại các giai đoạn tố tụng;
Hỗ trợ pháp lý cho thân nhân người bị buộc tội;
Cập nhật và giải thích chi tiết nội dung dự thảo luật;
Dịch vụ luật sư hình sự chuyên sâu, tận tâm và hiệu quả.
 |
| Dịch vụ luật sư nhận bào chữa |
Việc đề xuất loại bỏ hình phạt tử hình đối với 08 tội danh trong dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2015 cho thấy bước chuyển biến rõ nét trong tư duy lập pháp hình sự tại Việt Nam, hướng tới sự nhân đạo nhưng vẫn bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật. Chuyên tư vấn pháp luật cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.
Nhận xét
Đăng nhận xét