HƯỚNG DẪN SOẠN ĐƠN ĐỀ NGHỊ KHÔNG TIẾN HÀNH HÒA GIẢI VỤ ÁN DÂN SỰ

Đơn đề nghị không tiến hành hòa giải tại Tòa án là giải pháp tố tụng hiệu quả giúp đương sự tối ưu hóa thời gian giải quyết tranh chấp. Khi nhận thấy quá trình thương lượng không đem lại kết quả hoặc đối phương cố tình né tránh, việc chủ động đề nghị bỏ qua bước này sẽ ngăn chặn hành vi kéo dài vụ án một cách bất hợp lý. Tuy nhiên, để yêu cầu được chấp thuận, người tham gia tố tụng cần hiểu rõ cách thức áp dụng và phân biệt chính xác giữa các cơ chế khước từ hòa giải theo quy định pháp luật hiện hành. Chuyên tư vấn luật xin hệ thống các căn cứ pháp lý cốt lõi ngay dưới đây nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi cho Quý khách hàng.

Phân định hai cơ chế từ chối hòa giải, đối thoại tại Tòa án

Phân biệt cơ chế từ chối hòa giải trước và sau khi thụ lý vụ án

Nhiều người thường dùng chung cụm từ "đơn xin không hòa giải" cho mọi tình huống. Thực tế, pháp luật tố tụng tách biệt thành hai văn bản với tên gọi và bản chất khác nhau tùy thuộc vào tiến trình giải quyết hồ sơ. Việc áp dụng sai biểu mẫu có thể dẫn đến hệ quả yêu cầu bị xử lý chậm trễ trong thủ tục thụ lý vụ án dân sự sơ thẩm.

• Bản chất của hoạt động tiền tố tụng: Theo Khoản 2 và Khoản 3 Điều 2 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020, đây là việc Hòa giải viên hỗ trợ các bên tìm kiếm tiếng nói chung trước khi vụ việc chính thức được Tòa án thụ lý (áp dụng cho cả tranh chấp dân sự và khiếu kiện hành chính).

Để chủ động lựa chọn phương án xử lý, đương sự cần nắm rõ bảng đối chiếu sau:

Văn bản khước từ hòa giải ở giai đoạn tiền tố tụng

Trong phạm vi điều chỉnh của Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020, tinh thần tự nguyện của các bên luôn được đặt lên hàng đầu. Không ai có quyền ép buộc đương sự phải tham gia nếu họ không mong muốn. Căn cứ Khoản 5 Điều 19 luật này, chỉ cần một bên đưa ra ý kiến từ chối, vụ việc sẽ lập tức được xếp vào diện không tiến hành hòa giải, đối thoại.

Trình tự ghi nhận sự phản đối này được triển khai như sau:

• Tòa án gửi văn bản thông báo về quyền chủ động lựa chọn phương thức hòa giải, đối thoại cho đương sự.

• Người nhận thông báo phản hồi lại bằng văn bản khước từ, hoặc thể hiện quan điểm qua fax, thư điện tử, hoặc đến trực tiếp để cơ quan chức năng lập biên bản ghi nhận.

• Dựa trên Khoản 4 và Khoản 8 Điều 16 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020, ý chí không đồng ý từ đương sự là điểm mấu chốt để Tòa án chuyển giao hồ sơ sang xử lý theo trình tự tố tụng thông thường.

Lưu ý: Cơ chế này do các Hòa giải viên đặt văn phòng tại Tòa án trực tiếp phụ trách thực hiện trước khi có quyết định thụ lý, chứ không phải do một "trung tâm hòa giải đối thoại" độc lập nào vận hành.

Đơn đề nghị bỏ qua thủ tục hòa giải khi vụ án đã thụ lý

Khi tranh chấp đã có thông báo thụ lý chính thức, mối quan hệ giữa các bên lúc này chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Văn bản phù hợp cần sử dụng lúc này là đơn đề nghị không tiến hành hòa giải. Khoản 4 Điều 207 của Bộ luật này nêu rõ, việc một trong các đương sự có đơn yêu cầu không hòa giải là căn cứ pháp lý để xác định vụ án không tiến hành hòa giải được.

Khi quyết định nộp văn bản này, đương sự cần định hình rõ:

• Đơn chỉ có giá trị khi vụ án đang nằm trong tầm kiểm soát của giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm.

• Mục đích tối cao là kiến nghị Thẩm phán dừng việc sắp xếp các buổi làm việc chung do không còn tính thực chất và khả thi.

• Yêu cầu này cấu thành một trong bốn trường hợp đặc biệt khiến vụ án không thể hòa giải theo Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

• Hành động gửi đơn không quyết định việc thắng hay thua kiện, nó thuần túy là một công cụ định hình lại tốc độ và các bước đi tiếp theo của tố tụng.

Chính vì vậy, nếu muốn chặn đứng hành vi lạm dụng thời gian từ phía đối phương, đương sự phải chọn đúng điểm rơi của văn bản: dùng văn bản từ chối trước khi thụ lý và dùng đơn đề nghị sau khi thụ lý.

Các nhóm tranh chấp dân sự không bắt buộc phải hòa giải

Pháp luật hiện hành phân định rất rõ hai nhóm lý do khiến thủ tục hòa giải bị loại bỏ: nhóm do tính chất đặc thù của quan hệ tranh chấp (luật cấm) và nhóm phát sinh từ điều kiện thực tế của đương sự (trở ngại khách quan/chủ quan). Xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp đơn thư của bạn có sức nặng thuyết phục, tránh việc Tòa án phải mất thời gian xác minh lại.

Những vụ việc tuyệt đối không được hòa giải

Đối với nhóm này, Tòa án sẽ không xem xét đến nguyện vọng của các bên. Khi hồ sơ rơi vào các tình huống dưới đây, thủ tục hòa giải buộc phải bỏ qua để bảo toàn trật tự pháp luật công cộng cũng như lợi ích chung của quốc gia.

• Tổn thất tài sản công: Các tranh chấp liên quan đến việc đòi bồi thường thiệt hại gây ra cho tài sản thuộc quyền sở hữu của Nhà nước sẽ không được áp dụng cơ chế hòa giải, đối thoại ở giai đoạn tiền tố tụng (Khoản 1 Điều 19 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020) lẫn giai đoạn sau thụ lý (Điều 206 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).

• Giao dịch bất hợp pháp: Những tranh chấp đi ngược lại điều cấm của luật hoặc vi phạm nghiêm trọng đạo đức xã hội thuộc diện cấm hòa giải theo Khoản 2 Điều 19 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020 và Điều 206 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Ý chí thỏa thuận của các bên không thể hợp pháp hóa cho một hành vi sai trái.

Trong các hoàn cảnh trên, việc bạn nộp đơn đề nghị chỉ mang tính chất bổ trợ, hoàn thiện hồ sơ vì bản thân vụ án đã mặc nhiên không thể tiến hành hòa giải.

Vấn đề vắng mặt, mất năng lực hành vi hoặc có sự khước từ từ đương sự

Đây là diện phổ biến nhất trong thực tế đại diện tố tụng, đặc biệt là khi phía bị đơn chủ động trốn tránh nhằm neo giữ vụ án. Để có lý do chuyển giai đoạn, Tòa án cần thu thập đủ chứng cứ chứng minh việc hòa giải bất thành.

• Không đến tòa sau hai lần triệu tập: Bị đơn hoặc bên liên quan dù đã nhận được giấy triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vẫn không có mặt thì vụ án sẽ chuyển sang diện không tiến hành hòa giải được (Khoản 1 Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).

• Có trở ngại khách quan chính đáng: Đương sự không thể thu xếp tham gia do gặp sự cố bất khả kháng hoặc lý do chính đáng phải nêu rõ và chứng minh bằng giấy tờ đi kèm (Khoản 2 Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).

• Mất năng lực hành vi trong hôn nhân: Trong các vụ án ly hôn, nếu vợ hoặc chồng được xác định đã mất năng lực hành vi dân sự, thủ tục hòa giải đoàn tụ đương nhiên bị triệt tiêu theo Khoản 3 Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

• Sự khước từ chủ quan từ một phía: Ý chí đơn phương bằng văn bản của một đương sự đề nghị bỏ qua hòa giải chính là chìa khóa mở đường cho vụ án đi thẳng vào giai đoạn xét xử (Khoản 4 Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).

Quá trình xem xét các yếu tố này thường được Thẩm phán đối chiếu chặt chẽ với biên bản giao nhận văn bản, giấy báo phát và các báo cáo xác minh tại địa phương.

Các trường hợp tranh chấp dân sự không tiến hành hòa giải theo luật định

Quy định về thời hạn nộp đơn và cơ quan có thẩm quyền giải quyết

Việc kiểm soát mốc thời gian gửi đơn quyết định trực tiếp đến tiến độ giải quyết vụ việc. Nộp đơn đúng lúc giúp cắt giảm các thủ tục trung gian không cần thiết, dồn lực vào việc tranh tụng tại phiên tòa.

Chi tiết về thẩm quyền tiếp nhận và thời hạn được ấn định như sau:

• Đối với người khởi kiện/người yêu cầu (Trước thụ lý): Phải có phản hồi bằng văn bản trong vòng 03 ngày làm việc tính từ ngày nhận được thông báo của Tòa án. Cơ quan tiếp nhận là Thẩm phán phụ trách hòa giải, đối thoại hoặc Hòa giải viên (Khoản 4 Điều 16 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020).

• Đối với người bị kiện (Trước thụ lý): Thời hạn gửi văn bản từ chối cũng là 03 ngày làm việc kể từ thời điểm nhận được thông báo chuyển hồ sơ sang cơ chế hòa giải tiền tố tụng (Khoản 8 Điều 16 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020).

• Giai đoạn sau khi thụ lý: Bất kỳ thời điểm nào trong thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm, đương sự đều có quyền nộp đơn đề nghị trực tiếp cho Tòa án đang thụ lý vụ án để yêu cầu chấm dứt thủ tục hòa giải theo Khoản 1 Điều 205 và Khoản 4 Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

• Quy định chuyển tiếp do thay đổi địa giới hành chính: Đối với các tranh chấp về bất động sản nằm trong diện sắp xếp lại đơn vị hành chính, nếu Tòa án cấp huyện đã tổ chức phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải trước ngày 01/07/2025 thì Tòa án nhân dân khu vực mới được thành lập sẽ tiếp quản và giải quyết tiếp theo Điểm a Khoản 2 Điều 6 Nghị quyết số 01/2025/NQ-HĐTP.

Khuyến nghị từ chuyên gia pháp lý: Đương sự không nên đợi đến khi Tòa án ấn định ngày mở phiên họp hòa giải mới nộp đơn. Nếu nhận thấy cục diện hồ sơ đã rõ ràng và đối phương hoàn toàn không có thiện chí, việc gửi đơn sớm sẽ giúp Thẩm phán có đủ cơ sở rút ngắn thời gian chuẩn bị xét xử.

Dịch vụ tư vấn và hỗ trợ thủ tục tố tụng của Chuyên tư vấn luật

Khi đối diện với các rào cản thủ tục tại Tòa án, việc có một điểm tựa pháp lý vững chắc sẽ giúp đương sự tự tin bảo vệ quyền lợi của mình. Chuyên tư vấn luật cung cấp dịch vụ luật sư chuyên sâu hỗ trợ khách hàng xử lý nhanh gọn các vấn đề liên quan đến việc từ chối, bỏ qua thủ tục hòa giải:

• Tư vấn toàn diện và đánh giá xem trường hợp tranh chấp của khách hàng có thuộc diện được miễn, cấm hoặc nên đề nghị không tiến hành hòa giải hay không.

• Đại diện soạn thảo văn bản từ chối hòa giải, đối thoại (giai đoạn tiền tố tụng) và đơn đề nghị không tiến hành hòa giải (giai đoạn sau thụ lý) chuẩn quy định tố tụng.

• Thu thập, hoàn thiện các tài liệu, chứng cứ chứng minh việc đối phương cố tình vắng mặt hoặc không hợp tác làm việc để làm cơ sở thuyết phục Thẩm phán.

• Cử Luật sư tham gia tố tụng với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, trực tiếp làm việc với Tòa án để thúc đẩy tiến độ giải quyết vụ án nhanh chóng.

Đội ngũ luật sư chuyên môn hỗ trợ khách hàng tham gia tố tụng tại Chuyên tư vấn Luật

Bài viết đã phân định rõ ràng hai cơ chế khước từ hòa giải tương ứng với mốc thời gian trước và sau khi Tòa án thụ lý vụ án, đồng thời liệt kê chi tiết các trường hợp không tiến hành hòa giải theo luật định cùng thời hạn nộp đơn chuẩn xác. Chuyên tư vấn luật cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.

Nguồn: Mẫu đơn đề nghị không hòa giải tại tòa án đúng quy định tố tụng

Xem thêm:

• “Hòa giải tại Tòa án”  
• THỜI GIAN TRIỆU TẬP CỦA TÒA ÁN KHI GIẢI QUYẾT THỦ TỤC LY HÔN ĐƠN PHƯƠNG